Lễ hội đền Tả Phủ Kỳ Cung - Lễ hội có đông người tham gia nhất

Lễ hội đền Kỳ Cùng - Tả Phủ, thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn - di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia kéo dài từ ngày 22 - 27 tháng Giêng (âm lịch) hàng năm là một trong những lễ hội lớn được tổ chức đông vui, nhộn nhịp và điển hình nhất của tỉnh Lạng Sơn.

Theo truyền thuyết, đền Kỳ Cùng (phường Vĩnh Trại, thành phố Lạng Sơn) thờ quan Tuần Tranh thuộc nhà Trần, được cử lên Lạng Sơn để yên dân, dẹp giặc phương Bắc. Trong thời gian, chỉ huy quân đánh giặc không may bị thua, lại bị vu oan, để giữ gìn thanh danh nên ông đã nhảy xuống sông Kỳ Cùng tự vẫn. Để tưởng nhớ quan lớn Tuần Tranh, nhân dân đã lập đền thờ ông; dưới chân Đền là Bến đá Kỳ Cùng nổi tiếng với phong cảnh đẹp nên thơ gắn liền với sự tích sông Kỳ Cùng.

Sau này, Tả đô đốc Hán quận công Thân Công Tài được nhà Lê (thế kỷ XVII) cử lên Lạng Sơn đã minh oan cho cái chết của ông Tuần Tranh, sau khi ông mất nhân dân địa phương lập đền Tả Phủ (phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Lạng Sơn) để thờ cúng.

Tả đô đốc Hán quận công Thân Công Tài người xã Như Thiết, huyện Yên Dũng phủ Lạng Giang (nay là thôn Như Thiết, xã Hồng Thái huyện Việt Yên tỉnh Bắc Giang). Ông được bổ nhiệm lên Lạng Sơn làm Phó tướng nhận chức Đô đốc Đồng tri giúp việc trấn giữ biên thùy. Trong những năm làm quan ở Lạng Sơn, ngoài việc chăm lo phòng thủ đoàn thành, giữ gìn biên ải, nhận thấy tầm quan trọng cũng như vị trí thuận lợi trong việc mở mang thương trường giao lưu buôn bán của Lạng Sơn nên Thân Công Tài đã cho san đồi, bạt đất mở mang thành 7 con đường và lập nên 7 phường cho phố chợ Kỳ Lừa, tạo cho trấn lỵ Lạng Sơn một khu buôn bán phồn vinh, tấp nập, giúp cho dân chúng trao đổi hàng hóa thông thương xuôi ngược và qua lại biên giới. Nhờ đó mà 1 vùng đồi gò hoang vu rậm rạp, dân cư thưa thớt ở mạn bắc Đoàn thành đã nhanh chóng trở thành 1 điểm quần cư của nhiều dân tộc, 1 cửa ngõ buôn bán sầm uất thu hút cả thương nhân ngoại quốc vào kinh doanh. Và cũng nhờ đó mà người đời sau được biết đến phố chợ Kỳ Lừa, một địa danh mà sau này trở nên nổi tiếng ở vùng ải bắc.

Cảm kích trước công ơn của Tả đô đốc Hán quận công Thân Công Tài, ngày 22 tháng Giêng hằng năm, vào giờ Ngọ, nhân dân địa phương mở hội rước bát hương quan Tuần Tranh từ đền Kỳ Cùng lên đền Tả Phủ để tạ ơn. Ngày 27 tháng Giêng sẽ rước kiệu quay ngược lại, đặc biệt, trong ngày này, còn diễn ra lễ cướp đầu pháo, theo quan niệm dân gian ai cướp được đầu pháo năm ấy sẽ gặp nhiều may mắn, tài lộc.

Vào hai ngày chính, khai hội 22 tháng Giêng và kết hội 27 tháng Giêng âm lịch, toàn thành phố Lạng Sơn ngập chìm trong cờ hoa tưng bừng, các gia đình dựng rạp trước cửa nhà, bày biện mâm lễ gồm lợn quay, xôi gấc, bánh ngải, bánh dầy… để cầu an, cầu lộc, cầu tài và chờ đợi giây phút rước kiệu thiêng liêng đi qua.

Năm Tân Sửu 2021, trước diễn biến của tình hình dịch bệnh Covid-19 nên không tổ chức khai mạc lễ hội Đền Tả Phủ - Kỳ Cùng; tuy nhiên các hoạt động dâng hương, hành lễ vẫn diễn ra bình thường.

Ban Quản lý di tích Đền Kỳ Cùng và Đền Tả Phủ triển khai các biện pháp phòng, chống dịch như: bố trí cán bộ y tế đo thân nhiệt, nhắc nhở Nhân dân và du khách đeo khẩu trang, sát khuẩn tay khi vào Đền dâng hương, hành lễ; treo biển nhắc nhở, phát loa tuyên truyền phòng, chống dịch, khuyến cáo không tập trung đông người…

Ảnh: Lễ hội Đền Tả Phủ - Kỳ Cùng những năm trước (ảnh sưu tầm)